Zorgverleners roepen op: Grijp minder snel naar antibiotica bij urineweginfecties
World Antimicrobial Awareness Week

Ongeveer de helft van alle vrouwen krijgt ooit te maken met een urineweginfectie. Ook al kan de helft van hen zonder antibiotica genezen, toch krijgt het merendeel er een voorschrift voor. Omdat te veel antibioticagebruik tot resistentie leidt, roept het antibioticateam van het Ziekenhuisnetwerk Gent op om minder snel naar antibiotica te grijpen bij urineweginfecties.
Resistentie tegengaan
‘Als we antibioticaresistentie willen tegengaan in onze maatschappij, dan moeten we kritisch kijken naar de behandeling van infecties waarvoor vaak antibiotica wordt voorgeschreven,’ zegt infectioloog Diana Huis in ’t Veld (UZ Gent).
‘Buiten het ziekenhuis gaat 10 tot 15 procent van alle voorgeschreven antibiotica naar de behandeling van urineweginfecties bij vrouwen en mannen. Het is daarmee de op een na grootste slokop van antibiotica, na luchtweginfecties.’
Antibiotica mag geen standaard zijn
Studies tonen aan dat 25 tot 50 procent van de urineweginfecties bij vrouwen spontaan geneest binnen de week. Twee derde werd verholpen met ontstekingsremmers. Veel drinken en eventueel een pijnstiller of ontstekingsremmer dragen in veel gevallen bij aan een spoedig herstel.
Toch schrijven artsen voor 57% van alle urineweginfecties antibiotica voor.
‘We merken dat patiënten die vaker kampen met een urineweginfectie antibiotica een standaardbehandeling vinden,’ merkt dr. Huis In ’t Veld op. ‘Maar ook zij mogen zich kritischer opstellen en doorvragen of antibiotica noodzakelijk is.’
Na analyse van de urinestalen blijkt ook dat de helft van de vrouwen met urinewegklachten de foute diagnose kreeg en dus eigenlijk geen urineweginfectie had.
Wel of geen urineweginfectie?
Deze klachten kunnen wijzen op een urineweginfectie:
- Je hebt een branderig of stekend gevoel bij het plassen
- De drang om te plassen is toegenomen en je moet vaker plassen
- Je hebt (meer) last van urine-incontinentie
- Je merkt een etterige vloeistof op
- Je hebt pijn, druk of krampen in de onderbuik
Als je daar bovenop ook koorts, verwardheid, een lage bloeddruk of pijn aan de nieren voelt, dan neem je best contact op met een arts. Die beslist of er best een staaltje afgenomen wordt en of antibiotica nodig zijn bij de behandeling.
Dat brengt dr. Huis in ’t Veld bij een belangrijke opmerking:
‘Merk je enkel een slechte geur, donkere of troebele urine op, dan is er geen directe reden om een staal af te nemen of antibiotica op te starten.’
Toevalstreffer
Soms hebben mensen geen symptomen van een infectie, maar wordt er toch een urinestaal genomen en voor analyse naar het labo gestuurd. 5 tot 10 procent van de vrouwen is drager van de bacterie zonder meer. In een woonzorgcentrum kan dat aantal oplopen tot 30 tot 50 procent. Zeker in die gevallen is er geen enkele nood aan een antibioticabehandeling.
Samenwerking Ziekenhuisnetwerk Gent
Het Ziekenhuisnetwerk Gent, het netwerk van AZ Jan Palfijn, AZ Oudenaarde, AZ Sint-Lucas en UZ Gent, voert deze week samen een campagne bij zorgverleners in de vier ziekenhuizen om enkel een urinestaal af te nemen wanneer daar een klinische aanleiding voor bestaat.
Coördinator Annelies De Cnijf (Infectiepreventie UZ Gent):
‘Troebele, stinkende of vlokkerige urine alleen is geen reden voor een urinestaal. Onnodig urineonderzoek kan leiden tot foute diagnoses en onnodige antibioticabehandelingen met meer antibioticaresistentie tot gevolg.’
Ook loopt er een gezamenlijk onderzoek naar de aanpak van urineweginfecties in het ziekenhuis. Frauke Van Coile, ziekenhuisapotheker in het UZ Gent en medeonderzoeker:
‘Als ziekenhuisapotheker kijk ik samen met artsen, microbiologen, infectiologen en verpleegkundigen kritisch naar een antibioticumvoorschrift, de indicatie, de keuze, de dosis en de duur van de behandeling. Zo trachten we samen om minder naar antibiotica te grijpen en de behandeling zo beperkt mogelijk te houden.’
De campagne ‘Opgeplast!’ kadert in de World Antimicrobial Awareness Week.
Karlien Wouters

