Vlaamse zorginstellingen strijden tegen doorligwonden
Vlaamse actie 'Even draaien is veel leed besparen' op de Internationale Dag tegen Decubitus
Gemiddeld 8,4 procent1 van de Europese patiënten loopt in het ziekenhuis een doorligwonde op door te lang in dezelfde houding te liggen of te zitten. Verpleegkundig specialisten wondzorg van verschillende ziekenhuizen roepen op om meer in te zetten op preventie, met een uniforme risicobepaling.
Steven Smet, verpleegkundig specialist in het UZ Gent, zag de voorbije jaren het effect van preventie: ‘In 2017 liep nog 2,6% van onze patiënten een doorligwonde op tijdens het verblijf in ons ziekenhuis. In 2025 daalde dat aantal tot 1,2%. Met een goede risicobepaling, de juiste preventie en het materiaal dat ons daarbij helpt, kunnen we een groot verschil maken.’
Kwetsbare plekken bij kwetsbare patiënten
Decubitus of doorligwonden ontstaan wanneer een patiënt langdurig in dezelfde houding ligt of zit. Op kwetsbare plekken zoals de hielen of het zitvlak ontstaan er dan wonden die moeilijk te genezen zijn. Vooral oudere patiënten, patiënten op Intensieve zorg en immobiele patiënten zoals revalidanten hebben er last van.
De gevolgen zijn ingrijpend: meer pijn en ongemak voor de patiënt, een langere ziekenhuisopname en een hogere gezondheidskost: tot meer dan 100.000 euro bij patiënten met zeer ernstige doorligwonden.
In België krijgen jaarlijks vermoedelijk meer dan 150.000 patiënten te maken met doorligwonden. Decubituspreventie is daarom erkend als een essentieel onderdeel van veilige en kwaliteitsvolle zorg.
Focus op risicopatiënten
Verpleegkundig specialisten van het RZ Tienen, UZ Brussel, UZ Gent, UZ Leuven en ZAS maakten samen met de Skin Integrity Research Group van UGent een beslissingsboom op die verpleegkundigen helpt het risico te bepalen op decubitus: de Belgian Pressure Ulcer Risk Assessment Tool (BEPU). Het UZ Gent, UZ Leuven en UZ Brussel gingen er zelf mee aan de slag en zagen na de invoering een duidelijke stijging van het aantal patiënten dat dagelijks gescreend werd. In het UZ Gent is dat nu 90% van de patiënten.
BEPU 2025 - risicobepaling.pdf
PDF 215 KB
Preventie met hulpmiddelen
Annelies de Graaf, verpleegkundig specialist wondzorg in het UZ Leuven deelt haar expertise:
‘Om de drukpunten te ontlasten is het belangrijk dat kwetsbare patiënten regelmatig van houding wisselen. We streven ernaar om elke 3 tot 4 uur te wisselen met aandacht voor zwevende hielen en de juiste zithouding in een zetel. Voor patiënten die weinig of niet mobiel zijn, is dat niet altijd evident.’
Steven Smet ging op zoek naar nieuwe materialen om gemakkelijker werk te maken van preventie:
‘We gebruiken drukspreidende materialen zoals visco-elastische of luchtmatrassen. Daarnaast installeerden we in september op onze Intensieve zorg en in ons Revalidatiecentrum matrassystemen die zelf de patiënt in een andere houding brengen. De patiënt kan rustig slapen en wij zijn als zorgverlener geholpen bij de wissel.’
Actie met poepsnoepjes
Op de Internationale Dag tegen Decubitus bedanken de verpleegkundig specialisten alle Vlaamse verpleegkundigen met ‘rode billen of poepsnoepjes’ voor hun dagelijkse inzet tegen doorligwonden. Tegelijk willen ze hen met de slogan ‘Even draaien is veel leed besparen’ motiveren om met de nieuwste versie van de BEPU aan de slag te gaan.
Annelies de Graaf besluit: ‘Deze actie is een belangrijke stap richting een gemeenschappelijke preventiestrategie. Samen werken we aan een toekomst waarin doorligwonden tot het verleden behoren.’
De BEPU2025-risicobepaling is gebaseerd op de internationale richtlijnen die mee zijn opgemaakt door de European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP).
1 Li Z, Lin F, Thalib L, Chaboyer W. Global prevalence and incidence of pressure injuries in hospitalised adult patients: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud. 2020 May;105:103546. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2020.103546. Epub 2020 Jan 31. PMID: 32113142.
